SAMÜ araştırmacıları Türkiye’de dolu yağışlarını inceledi. Mayıs ve haziran aylarında riskin arttığı, günün en çok öğleden sonra dolu görüldüğü tespit edildi.
SAMÜ Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nden bir araştırma ekibi, 2001-2023 yılları arasındaki Avrupa Şiddetli Hava Olayları Veritabanı’nı (ESWD) analiz ederek Türkiye’deki dolu yağışlarının örüntüsünü ortaya koydu. 3 bin 860 dolu olayı raporunun incelenmesiyle 874 hadise değerlendirmeye alındı.
Araştırma, dolu olaylarının yıl içinde rastgele dağılmadığını ve özellikle mayıs ile haziran aylarında sıklığın 2 ila 3 kat arttığını belirledi. Bu artış, atmosferdeki kararsızlığın ve konvektif enerjinin en yüksek seviyeye ulaştığı döneme denk geliyor.
Dolu riski gece saatlerinde düşükken, sabah artarak öğleden sonra en yüksek seviyeye ulaşıyor. Gün içinde dolu yağışı en sık 14.00 ile 19.00 saatleri arasında görülürken, özellikle 14.00 ve 16.00 saatleri zirve yapıyor. Türkiye genelinde tüm illerde dolu gözlemlenirken, İç Anadolu ve Akdeniz bölgeleri en yoğun etkilenen yerler oldu. Marmara Bölgesi ise en az dolu olayının yaşandığı bölge olarak kayıtlara geçti.
Araştırma ekibi, dolu oluşumunun tek bir etkene bağlı olmadığını, farklı bölgelerde çeşitli atmosferik ve topografik mekanizmaların rol oynadığını vurguladı. Mersin, Antalya, Kuzey İç Anadolu, Doğu Anadolu’nun yüksek kesimleri ve İstanbul çevresi dolu açısından öne çıkan alanlar olarak belirlendi.
Çalışma, Türkiye’de dolu çaplarının 2 ila 8 santimetre arasında değiştiğini ortaya koydu. En büyük çaplı dolu taneleri 8 santimetre ile İstanbul ve Elazığ’da, 7 santimetre ile Çankırı ve Çanakkale’de kaydedildi. Daha büyük dolu tanelerinin, güçlü atmosferik enerji ve yukarı yönlü hava akımlarıyla ilişkili olduğu anlaşıldı.
Ayrıca, dolu olaylarının yalnızca yaz aylarıyla sınırlı olmadığı, kış döneminde de güçlü rüzgar kayması ve dinamik sistemler altında oluşabildiği tespit edildi.
Araştırma Görevlisi Yiğitalp Kara, çalışmanın Türkiye’nin dolu klimatolojisini ortaya koyduğunu ve tarım, sigorta sektörleri için önemli sonuçlar sunduğunu belirtti. Kara, dolunun ürün kaybı, kalite düşüşü ve gelir dalgalanmalarına yol açabildiğini vurguladı.
Kara, belirli aylarda ve günün belirli saatlerinde yoğunlaşan dolu olaylarının tarımsal risk yönetimi açısından kritik önem taşıdığını söyledi. Bu bulguların, koruyucu önlemlerin ne zaman artırılması gerektiği, hangi bölgelerin daha kırılgan olduğu ve hangi meteorolojik göstergelerin erken uyarı için izlenmesi gerektiği konusunda sayısal bir çerçeve sunduğunu ekledi.
Çalışmanın, dolu, zirai don, aşırı yağışlar gibi hava kaynaklı afetlerin sıklığı, dönemi ve atmosferik koşulları hakkında bilgi sağlayarak sigorta poliçeleri ve hasar risk analizleri için önemli katkılar sunacağını belirtti. Kara, iklim değişikliğiyle bu tür olayların daha dikkatli izlenmesi ve bilimsel verilerin karar alma süreçlerine entegre edilmesi gerektiğini vurguladı.
Yorum Yap