TÜBA Başkanı Şeker: İklim Krizi Bir Sağlık Krizidir, Akademiler Köprü Olmalı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki “Science and Leadership for Climate-Resilient Health Systems” başlıklı uluslararası etkinlikte iklim ve sağlık politikalarında bilim akademilerinin üstlenmesi gereken rolü anlattı. Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birlikleri çağrısında bulundu.

Etkinliğin moderatörlüğünü ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yaptı. Panelde Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso konuşmacı olarak yer aldı.

Sağlık Riskleri ve “Tek Sağlık” Yaklaşımı

Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini ve bulaşıcı hastalıkların yayılmasını artırdığını belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandığı hatırlatıldı. Şeker, insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığının birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Akademilerin Rolü

Şeker, üç temel alanda katkı çağrısı yaptı: bağımsız bilimsel danışmanlığın politika süreçlerine dahil edilmesi, önleyici sağlık hizmetlerinin ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası bilimsel iş birliği. TÜBA’nın 2020’de yayımlanan “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan sentez raporuna da değinen Şeker, TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB arasındaki tamamlayıcı işbirliğine dikkat çekti.

Dr. Dzau’nun sorusu üzerine Şeker, “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını, bölgesel veri üretiminin artırılmasını ve düşük ve orta gelirli ülke araştırmacılarının eşit ortak olarak projelerde yer almasını önerdi. Şeker, yanıtını şu sözlerle tamamladı: “Kısacası: konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın. Akademiler, bu üç adımın hepsinde köprü görevi görebilir.”

Başarının Ölçütü

Şeker, panelin kapanışında iklim-sağlık sorununun artık ölçülebilir sonuçlara odaklanılması gereken bir aşamaya geçtiğini söyledi. Çalışmaların başarısının üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini belirtti.