Türkiye’de sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirilmesini öngören kanun teklifi TBMM’de görüşülüyor. 15 yaş altı çocukları hedefleyen düzenleme, dünyadaki benzer uygulamaları da gündeme taşıdı.
TBMM’de görüşülen ve 15 yaş altı çocukların sosyal ağ sağlayıcılar tarafından sunulan hizmetlerden yararlanmasına sınırlamalar getiren kanun teklifi, Türkiye’yi sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirmeyi tartışan ülkeler arasına ekledi. Teklif, erişim kısıtlamalarının yanı sıra yaş doğrulama, çocuklara özel hizmet tasarımı ve ebeveyn denetimi gibi konularda platformlara yeni yükümlülükler getiriyor.
TBMM Başkanlığına 4 Mart’ta sunulan düzenlemeye göre, sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Platformlar, bu yasağın uygulanması için yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almak zorunda kalacak. Teklif ayrıca 15 yaşını doldurmuş çocuklar için yetişkin kullanıcı deneyiminden ayrıştırılmış hizmet sunulmasını ve ebeveynlerin çocuklarının çevrim içi hareketlerini izlemesine, kullanım süresini yönetmesine ve hesap ayarlarını kontrol etmesine olanak tanıyacak araçların sağlanmasını öngörüyor.
Teklifin gerekçesinde, çocukların dijital mecralarda zararlı içerik, siber zorbalık ve dijital bağımlılık gibi risklerle karşılaştığına dikkat çekilerek, düzenlemeyle çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik ve sosyal gelişimlerinin korunmasının amaçlandığı belirtiliyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 1,5 yıldır süren çalışmaların son aşamaya geldiğini ve çocukları dijital ortam risklerinden korumayı amaçlayan tedbirlerin uluslararası alanda da uygulandığını ifade etti.
Türkiye’deki tartışma, çocukların çevrim içi güvenliğini devlet, aile ve platform sorumluluğu ekseninde yeniden tanımlamaya çalışan uluslararası bir eğilimin parçası olarak öne çıkıyor. Avustralya’da 2024’te kabul edilen yasal değişiklikler, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına sınırlama getirerek, 10 Aralık 2025’ten itibaren bazı platformlara bu yaş grubundaki kullanıcıların yeni hesap açmasını veya mevcut hesaplarını kullanmayı sürdürmesini engelleme yükümlülüğü getirdi. Bu model, çocukları gelişimlerinin kritik döneminde korumaya yönelik ‘dünya çapında ilk’ düzenleme olarak tanımlanıyor.
ABD’de eyalet bazlı farklı modeller uygulanırken, Florida yasası 14 yaş altı çocukların hesap açmasını engelliyor ve 14-15 yaşındakiler için ebeveyn izni şartı arıyor. Avrupa’da Norveç, geçen yıl sosyal medya platformlarına erişim için mutlak yaş sınırının 15’e çıkarılmasına yönelik bir yasal danışma süreci başlattı. Fransa’da da 15 yaş altına yönelik kısıtlama seçeneği gündemde bulunuyor. Avrupa Komisyonu ise üye devletlerin çocuklar için dijital yaş sınırı belirleyebileceğini ve büyük platformların buna uyması gerektiğini belirtti. Ancak AB düzeyindeki yaklaşım, doğrudan tek bir yaş yasağından ziyade, çocukların korunmasına yönelik güvenlik ve doğrulama tedbirlerinin güçlendirilmesi yönünde ilerliyor. Endonezya da 16 yaş altı çocukların YouTube, TikTok, Instagram, Facebook, X ve Roblox gibi platformlara erişimini kısıtlayan yeni düzenlemeyi uygulamaya aldı.
Yeditepe Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü Başkanı Doç. Dr. Serdar Körük, düzenlemenin yalnızca yaş sınırı olmadığını, çocukların korunması, platformların sorumluluğu ve algoritmaların şeffaflığı olmak üzere üç temel eksene dayandığını belirtti. Körük, yasanın içeriğinde 13 yaş altı çocuklara doğrudan erişim kısıtlaması ve 13-15 yaş arası için ebeveyn gözetiminde sınırlı kullanım öngörüldüğünü aktardı. Yeni yasayla platformların daha çok sorumlu tutulması ve algoritmaların yaşa ve gelişimsel döneme uygun hale getirilmesi hedefleniyor. Körük ayrıca, ergenlik dönemindeki gençlerin dijital ortamlardaki yoğun etkileşimle beslenen onaylanma ihtiyacının sağlıksız psikolojik durumlara yol açabileceğini vurguladı.
Körük, yaş sınırının önemli bir adım olduğunu ancak tek başına yeterli olmayacağını belirterek, eğitim sisteminde bilinçli teknoloji kullanımına yönelik derslerin yer alması gerektiğini ve ailelerin de doğru rol model olması gerektiğini ekledi. Çocuğun teknolojiyle ilişkisinin, ailenin teknolojiyle olan sağlıklı ilişkisinin bir yansıması olduğunu ifade etti.
Yorum Yap